Test
Download document

BIJNS, Anna


Refereyn IV.

0 ongenadige doot, bloetgierige beeste,

Ghi vernielet al dat leven heeft ontfaen ;

Hoe rijc, hoe schoone, hoe subtijl van geeste,

Niemant en mach uwen schichte ontgaen .

Ghelijc ons Ecclesiastes duet verstaen,

De wijse sterven ghelijc de sotten.

T'herte verschrict, hoorende Jobs vermaen

Gelijc vuyl etter sal mijn vleesch verrotten

Int graf, als een cleet wert geten vanden motten

Eerde werden, so alst es van eerden gemaect .

Veel brooscher dan glas oft scherven van potten

Es de mensch, die alle uren ter doot genaect.

Wij gaen al te niete Thecuts spraect,

Gelijc wateren, die inder eerden sincken.

Ic seg peynsende, hoe suer dees not Overt gecraect

O Doot, hoe bitter is u ghedincken !

Wat mocht Sardanapalo sijn wellust baten ?

Wat helpt eere, rijckom oft hooverdije ?

Als de doot comt, moetment hier al laten.

Wat hielp Aristoteli sijn philosophije ?

Waer is Alexanders macht en heerschappije !

Dien alle de Werelt was to cleene,

Moest sterven en als een stinckende prije

In een graf van acht voeten rusten alleene.

Doot, ghi sijt alle menschen gemeene,

Een quale, daer niemant af en geneest,

Want wij sien, hier isser lutter oft geene,

Die over hondert jaer hier hebben gheweest .

En die hier nu sijn, ay lacen wat eest !

Sullen ooc eer hondert jaer in deerde stincken.

Dus seg is noch, soomen in schrifture leest

O doot, hoe bitter is u ghedincken .

Wat baette Salomon al sijn glorie ?

Wat holpen Mathusalem sijn lange jaren?

Waer is nu Julius Cesars victorie,

Die veel Coningen dwanc met sijnder scharen?

Waer sijn de machtige, die voor ons waren,

Die op de beesten der eerden reden ?

Dlichaem doot, die siele ter hellen gevaren,

En ander sijn opgestaen in haer steden.

Waer is Absalon die schoone ? overleden.

Waer is Sampson, Hercules, groot van crachte?

Haer graven werden met voeten getreden,

Sij liggen in deerde als dongeachte.

Waer is Primus en sijn edel geslachte,

Wiens glorie men in Troyen sach blincken ?

Waer is tGriecsche heyr, dat Troyen tonderbrachte ?

0 doot, hoe bitter is u ghedincken !

Ons daghen vergaen gelijc eenen roock

En ons leven en is niet dan eenen wint.

Wij gaen oppe als een bloeme en verdwijnen so oock,

Wanneer dat de doot comt, diet al verslint.

So geringe als ter werelt comt een kint,

Vindet hem met Adams misdaet belast,

Sterflijc, want Godt elcken te sterven verbint,

Om dat Adam de vrucht heeft ane getast.

De mensche comt ter werelt, als een vremt gast,

Hij begint to sterven, als hij wert geboren ;

Gelijc dwebbe eens wevers, als dlichaem wast,

Werden sijn dagen vast af geschoren.

Den boom des levens hebben wij verloren.

Diveersche gebreken doens dlichaem crincken.

Dus moeten wij sterven, ons ouders sijn voren .

0 doot, hoe bitter is u ghedincken !

Ons leven is cort, met lijden vervult

Door diveersche siecten schiet de doot haer stralen

En sterven is ons natuerlijcke schult,

Die elc metten lijve sal moeten betalen .

De doot sal comen, ten mach niet falen,

Onseker, wanneer, hoe oft in wat manieren .

Wij loopen ter doot, daechlicx corten ons palen,

Ghelijck totterzee loopen alle rivieren .

Het lichaem, dat wij nu schoone vercieren

En seer behaechlijk is int aensien,

Dat salmen gestorven ter eerden bestieren .

Diet beminden sullender dan of vlien,

En wat der armer sielen sal gheschien,

Is onseker ; noyt suerder sop om drincken.

Elc mach wel seggen, want het blijkt uut dien

0 doot, hoe bitter is u ghedincken

Gheen mensche soo sieck, so arm, so snoode,

Hi en vreest de doot en dat natuerlijck,

Want van beminden dinghen scheytmen noode,

Siele en lijf minnen malcanderen bruerlijck ;

En hierom scheyden sij oock seer suerlijck .

Want Christus hem selve vander doot verveerde,

Sweetende water en bloet uut anxste verveerlijc

Van vreesen der doot, die hij nochtans begeerde .

Geen Capitein, hoe vroom, so rasch te sweerde,

Peysende om de doot, hem schroemter teghen .

Weer wij te voete gaen oft rijden to peerde,

De doot vervolcht ons op alle weghen .

Si is onverwinnelijck, victorious, vol seghen,

Met geender wapenen en machmense crincken .

Dit doet mij segghen naer min oudt pleghen

0 doot, hoe bitter is u ghedincken !

De doot is den ouders inde deure

En de Jongers belacht sij over bergen en dal .

Niemant so jonc, so schoone in sijnen fleure,

Die weet oft hij morghen leven sal .

Wi moeten al vallen der naturen val ;

Snelder dan een looper vergaen ons daghen .

Dat wij niet en weten, is tvreesselijckste van al,

In wat manieren ons de doot sal craghen ;

Want de doot die leyt ons dusent lagen

Door oude, door siecte en door accidenten .

Deen verdrinct, dander valt, de derde wert verslaghen.

Deen sterft onversien, dander met veel tormenten.

Dus haelt de doot alle jare hare renten

Vander werelt, niet achtende, wiens vruecht mag mincken.

Wanneer wij dit in ons herte prenten,

0 doot, hoe bitter is u ghedincken

PRINCE.

Wij weten wel dat wij moeten sterven .

Waer of so willen wij ons dan vermeten ?

Stanc, vuylnis en wormen sullen wij erven,

En de wormen sullen ons vleesch op eten.

Altgene dat wij hier hebben beseten,

Blijft hier ; wij moeten der naect uut scheyen

En ons eerste herberghe wij niet en weten

Wij en moghen geen vrienden met ons leyen,

Wij moeten ons selven to reysen bereyen .

Wij en mogen geen boden voor ons senden.

De doot en sal oock niet lange beyen ;

Gelijc eenen scheme sal ons leven enden .

Wij sijn ter werelt comen met allenden ;

Wij moeten den wech gaen, so Jobs snaren clincken,

Daer wij niet weder dore en moghen wenden.


Refereyn

ICk houde voorwaer dat de helle is gheborsten

En dat al de duvels zijn uutghecropen

Al om is twist niet alleen onder de vorsten

Maer de leecken naer alder papen bloedt dorsten

Seerst hatende die meest haer sonden nopen

Tes al ghelooven betrouwen en hopen

Maer penitentie te doene wilt elc schouwen +

Om dat Christus bloet voor ons es ghedropen

Tes al voldaen den hemel es open

Wy en derven niet doen dan god betrouwen

Dees opinie regneert by mans en vrouwen

Waermen comt al de weerelt duere int ronde

Noch segghen de ketters weerdt om verspouwen

Dat wy gods geboden niet en cunnen gehouwen

Tes ommogelijc / alle ons doen es sonde
Het sijn al Christenen met den monde

Maer metten wercken sy als Turcken sneven

Recht oftmen gheen god oft gheen helle en vonde

O Christus Religie waer sydy bleven

Ons goede ouders devoot en simpele

Sijnde vanden heylighen gheest gheleert

Recht int gheloove sonder vouwe oft rimpele

Stichten kercken / en eerden gods timpele

Maecten beelden en hebben die sancten gheeerdt

De princen sijnde / ten gheloove bekeerdt

Maeckten oic kercken / en stichten canosijen

En hebben met haer goedt / gods dienst vermeerdt

Al haer landen duere / die sy hebben beheerdt

Waer af sijn comen / dees schoone abdijen

Vanden devoten Princen / dat moet elck lijen

Constantinus te Rome / veel kercken stichte

En liet dafgoden tempels / tot godshuysen wijen

Oic Karolus magnus / in sijnen tijen

Van cloosters te doen maken niet en swichte

Ware n dees blindt: nee n s / maer claerder va n gesichte

Dan de kercbrekers / die (god betert) nu leven

Siende den tijdt nu bi doen / seg ick ghedichte

O Christen Religie / waer sidy bleven
…..

Het is goet vrouwe syn, veel beter heere

H et is goet vrouwe syn, veel beter heere;

ghy maechden, ghy wyfkens, onthout dees leere.

Niemant hem te seere // om houwen en spoeye;

Men seyt: daer gheen man en is, daeren is geen eere;

maer die gecrygen can cost & cleere,

niet haest haer en keere // onder eens mans roeye.

Dits mynen raet, want soo ic vermoeye,

dagelycx vernoeye //, men siet dat gemeene.

Al is een vrouwe noch soo ryck van goeye,

sy crycht haest een boeye // aen haer beene,

ist dat sy trout; maer blyft sy alleene,

& sy haer reene // & suyver gehouwen can,

sy is heere & vrouwe: beter leven geene.

Ic en acht niet cleene // thouwelyck; nochtan:

ongebonden best, weldich wyff sonder man


Proper meyskens worden wel leelycke vrouwen,

erm danten, erm slooren, & dats duer het houwen.

Dit sou my doen schouwen thouwelyck voerwaer;

maer, wachermen! Als sy den man eerst trouwen,

sy meynen de lieffde en mach niet vercouwen;

dan ist hen berouwen // bovenmin dan een jaer.

Och! dat pack des houwelycx is alte swaer;

sy wetent openbaer diet hebben gedragen.

Een vrouwe lydt menigen ancxt & vaer,

als een man, hier oft daer //, gaet druck verjagen,

drincken & spelen, by nachten by dagen,

dan moet haer mishagen // dat sy ook oyt began.

Dus siet toe intyts, wildy nae niet clagen;

maer hoort myn gewagen //: wachter u van;

ongebonden best, weldich wyff sonder man.

Oock comt den man somtyts thuys droncken & sat,

als dwyff haer gewrocht heeft moede & mat;

want men moet al wat // doen, salmen thuys bestieren.

En wilt sy dan ooc eens rueren haer blat,

sy wert geslagen dan met vuysten plat;

dat droncken vol vat // moetse obedieren;

dan doet hy niet dan kyven en tieren;

dat syn de manieren //: wee haer die dat smaeckt!

Loopt hy dan elders by Venus camenieren,

peyst wat blyder chieren // datmen thuys dan maeckt!

Ghy maechden, ghy vroukens, aen ander u spaeckt,

eer ghy oock geraeckt // in sulcken gespan.

Al waert dat ghy my oock contrarie spraeckt,

my en roeckt wiet laeckt //, ick blyver noch an:

ongebonden best, weldich wyff sonder man.

Een vrouwe ongetrout moet derven smans gewin,

maer soo en derff sy oock niet wachten synen sin;

& nae myn bekin //, de vryheyt is veel weert.

Sy en wert niet begresen, gaet sy wt oft in;

en al moetse leven op haer gespin,

voerwaer veel te min // sy verteert.

Een ongebonden vrouwe wert allomme begeert;

al ist dat sy ontbeert // eens mans profyt,

sy is meester & vrouwe aen haren heert.

Te gane sonder steert // dats een groot jolyt;

sy mach slapen, waken, nae haren appetyt,

sonder iemants verwyt //. Blyft ongebonden dan;

och! de vryheyt moet syn gebenedyt.

Vroukens, wie ghy syt //, al crychdy eenen goeden Jan:

ongebonden best, weldich wyff sonder man.

prinche

Al is een vrouwe noch soo ryck van haven,

veel mans die achtense als hare slaven.

Siet toe als sy u laven // met schoone prologen,

en gelooftse soo saen niet, maer laetse draven;

want, my dunckt, de goede mans syn nu witte raven;

acht niet wat gaven // sy u brengen voer oogen:

als sy een vrouwe hebben int net getogen,

is lieffde vervlogen //; dit sien wy wel.

Int houwen wort menige vrouwe bedrogen,

die moet gedragen // groot swaer gequel:

haer goet wort gequist, de man valt haer fel;

ten is vry gheen spel //, maer noyt swaerder ban.

Tis somtyts om tgelleken & niet om tvel,

dat de sulcke soo snel //, seer liep & ran:

ongebonden best, weldich wyff sonder man.


Noch schijnt Merten van Rossom de beste van tween

Onlancx bezwaert zijnde met melancolijen,
De sinnen becommert, thooft vol phantasijen,
Van als overlegghende in mijn ghedachte,
Quam mij weijnich te voren dat mocht verblijen,
Aensiende de werelt nu ten tijen,
Zynde vol verdriets; dus werdt mij onsachte;
Dus dinckende, my phantazije voort brachte;
Twee mans persoonen mij haest in vielen,
Ghelijc van name, diversch van gheslachte:
Deen was Merten Luther , die dolinghe doet krielen,
Dander Merten van Rossom , diet al wil vernielen,
Die veel menschen bracht heeft in zwaer ghetruer;
Rossom quellet lichaem, Luther heeft de zielen
Deerlijc vermoort; dus esser cleijnen kuer
Tusschen hen bijen, elck es een malefacteur;
Ic engaef om den kuer niet mijnen minsten teen,
Maer want Luther de zielen moordt duer zijn erruer,
Noch schijnt Merten van Rossom de beste van tween.

Merten van Rossom heeft doen vanghen en spannen
Den landtman, roovende potten en pannen,
Makende hem therte alder bangste;
Merten Luther, weerdt tzijne van God ghebannen,
Heeft duer zijn erruer vrouwen en mannen
In tsviants prisoen bracht, dat es noch strangste;
Dat elck dus wilt rooven en trecken om dlangste,
Tcompt meest vuyt Luthers leere, twerdt noch bewesen.
Niemant en sal schier derven slapen van angste,
Want tgoet en ghemeene: wat volght vuyt desen?
Dat elck sonder vreese wilt een besiken lezen
Op zijns naesten erve, dblyckt alle daghe;
Waer om werdt Rossom ghelaect, Luther ghepresen,
Want zij zijn doch bije van eenen slaghe?
Luther es boost, ic en steecks onder ghen scrage,
Want hij onder de christen tgoet maect ghemeen.
Al wenscht men Merten van Rossom menigh plaghe,
Noch schijnt Merten van Rossom de beste van tween.

Merten van van Rossom met veel quaets ghespuys verselt,
Heeft menich schoon huys in brande ghestelt:
Maer Luthers boosheyt gaet verre boven screven;
Duer hem zyn kercken, cluysen, cloosters ghevelt,
Menich goedts mans kint, niet mueghelyc ghetelt,
Vuyten cloosters gheiaecht die nu deerlyc sneven;
Stelen en rooven daer zij by leven;
Van dien zijnder licht ooc onder Rossoms bende;
Waer om werdt Rossom dan alleene bekeven?
Leeliker dan zijne luydt Luthers legende.
Doet open u ooghen, ghy onbekende,
Die Lutherum loeft ende Rossom laect;
Aensiet Luthers bedryf, tbegin en dende,
Noch heeft hyt qualiker dan Rossom ghemaect;
Dit moet ghij lijden, hoe ghij de waerheyt messaect.
Ghy en kunt hier teghen niet gesegghen neen;
Maer, al zijn zij alle beijde van dueghden naect,
Noch schijnt Merten van Rossom de beste van tween.