Test
Download document

ELCHARDUS, Mark



De dramademocratie

…..
Inmiddels wordt dit land gekenmerkt door een verdeeld medialandschap, met openbare en commerciële zenders. Dat verdeelde landschap is gedualiseerd. De officiële zenders vinden over het algemeen aansluiting bij een publiek dat de waarden en smaken draagt die ook door de scholen worden verspreid. Het gaat overwegend om democratische opvattingen en om smaken die ‘cultureel correct’ zijn. De commerciële zenders vinden aansluiting bij een publiek dat afstand neemt van de waarden van de school, dat in veel mindere mate democratische opvattingen draagt en dat zich duidelijk onbehaaglijker en onveiliger voelt.

In de strijd tussen de burger en de consument zullen de scholen waarschijnlijk het volgende slagveld zijn. Het onderwijsbeleid wordt nu sterk beïnvloed door de politiek georganiseerde burger, de overheid en het middenveld. Op wat er in de scholen gebeurt, kan de burger een invloed laten gelden. Dat is een doorn in het oog van degenen die liever geen burgers zien, maar enkel consumenten. Zij kunnen via de privatisering van het onderwijs twee doelstellingen nastreven: winst maken op het aanbieden van vorming en jonge consumenten beïnvloeden. Gegeven de hoeveelheid geld die nu al aan het beïnvloeden van kinderen en jongeren wordt besteed, zou het tweede doel in dit geval wel eens veel belangrijker kunnen zijn dan het eerste. Scenario’s om het onderwijs mondjesmaat te privatiseren, vallen gemakkelijk te bedenken. Een eerste stap zou het sponsoren van schoolmateriaal kunnen zijn. Een volgende stap is reclame op school (gewoon, om het budget aan te vullen). De institutionele context zou kunnen veranderen door een General Agreement on Trade and Services (GATS), dat landen verbiedt om hun eigen onderwijsinstellingen anders te financieren dan andere, bijvoorbeeld Amerikaanse, die nu al als privé-ondernemingen werken. Groepen van ondernemers kunnen onderling afspreken dat zij nog enkel mensen aanwerven die geslaagd zijn voor een door een commercieel bureau georganiseerd, gestandaardiseerd examen. Dat bureau kan dan de leerplannen van de scholen beïnvloeden en, bijvoorbeeld, gesponsorde handboeken en lespakketten ter beschikking stellen. De introductie van ICT en internet kunnen worden aangegrepen om bedrijven en reclame meer toegang te verschaffen tot de scholen en de leerlingen. Waarschijnlijk zal de onderwijspolitiek zich rond deze en aanverwante issues, zoals onderwijsvouchers in de plaats van overheidssubsidiëring van scholen, gaan afspelen. Begrippen als ‘collectiviteit’ en zeker ‘collectivisme’ hebben vandaag een ouderwetse, zelfs wat beklemmende bijklank. De kans is daarom groot dat de ongestuurde beïnvloeding van individuen ongeremd verder zal gaan en dat de bastions van burgercontrole, zoals het onderwijs en de openbare omroep, verder gesloopt zullen worden en aan de controle van de burger zullen worden onttrokken. De centrale vraag van de symbolische samenleving is of de burger evenveel impact krijgt op de reclame en de media als op de scholen of ook zijn controle over de scholen verliest en ophoudt burger te zijn om louter consument te worden. Een consument dan, waarvan de voorkeuren steeds meer geboetseerd en gestandaardiseerd worden.

…..


Samenleving en politiek

Hebben Europa en links nog een toekomst?’ in Sampol, jaargang 23, maart 2016, nr.3, blz. 4-10)

…..
In haast alle Europese landen vrezen veel mensen voor hun identiteit. De opname van moslims en van de islam is de belangrijkste bron van die zorg. Zij leidt tot intense gevoelens en soms gewelddadige uitingen van vervreemding aan de ene kant, en tot duidelijke en soms gewelddadige tekenen van afstoting aan de andere kant. In verschillende Europese grootsteden vormen moslims inmiddels de grootste levensbeschouwelijke groep en in een aantal grootsteden zullen zij binnen afzienbare tijd in de meerderheid zijn. De integratie van die groep kan niet als geslaagd worden beschouwd. En het is nagenoeg zeker dat deze nog veel moeizamer zal verlopen als de aantallen moslims ten gevolge van de huidige vluchtelingenstroom snel aanzwellen. Aangezien de meeste vluchtelingen jonge mannen zijn, zal de vervolgmigratie door gezinshereniging heel omvangrijk worden. De onderlinge verdeeldheid van de moslims zal mogelijk ook hier, op dit continent, tot geweld en tot onveilige regio’s leiden. In verschillende opvangcentra braken al onlusten uit. De toestroom van vluchtelingen zal onvermijdelijk ook een toename van de criminaliteit tot gevolg hebben. Mensen worden immers zonder veel middelen, ontheemd, in moeilijke omstandigheden in een vreemde omgeving geplaatst. Als die situatie niet snel wordt beheerst, is het waarschijnlijk dat in veel Europese landen en met de goedkeuring van de grote meerderheid van de bevolking, de grenzen dichtgaan en het asielrecht de facto wordt afgeschaft

…..