Test
Download document

KATS, Jacob



Het aerdsch paradys

…..
Welk eenen heerlyken morgen! hoe verkwikkend is de lucht? Hoe lieflyk ryst de zon uyt het oosten, om onze plantagie en de geheele aerde te beschynen, om alle stervelingen, waervan de menschen de edelste zyn, leven en verkwikking te bezorgen..... Ja, de menschen zyn de edelste schepsels dezer aerde, zoo zy het geluk hebben van dat geéne te worden, waertoe zy geschaepen zyn, wanneer zy onder eene hand van zuyvere broederliefde worden opgevoed.... maer hoe kleyn is dit getal, welke dat geluk nog kunnen genieten? Ach Europiaenen! myne arme medebroeders, gy die voór eenige honderd jaeren, die besmettelyke ziekte de pest, welke zoo veéle duyzende lichaemen doode, hebt weéten te verbannen, waerom kunt gy die gevaerlyker pest, van luks, van pracht en van ydele grootheyd, die uwe zielen dood, uwe herten verscheurt, en van de natuer verbasterd, en u in de diepste slaverny dompelt, niet verbannen!.... Maer gy doet 'er geene moeyte toe, gy vergaept u aen de luks, die uwe oogen verblind,

…..
Wanneer dit ook waer was, dat het geld noodzaekelyk op deéze wereld is, zoo zoude ik u gemakkelyk konnen bewyzen, dat het de arme werklieden zyn, die het koper, zilver en goud uyt de aerde haelen, dat het de arme werklieden zyn, die het zelve moeten bewerken om het te smelten en te smeden, dat het de arme werklieden zyn, die het geld slaegen, ja zelfs dat het de arme werklieden zyn die het in de pakhuyzen of kantooren van de eene plaets naer de andere moeten draegen, al naer maete het de groote heeren beveélen: Indien gy nu daer by nog in de verbeélding zyt dat men zonder geld op deéze wereld niets bekoómen kan, zoo zyt gy hier zeker op eenen andere wereld, want hier hebben wy lang ondervonden, dat wy van het geld niet leéven konnen, om deéze reden hebben wy ook geen noodig.

…..
Wy zyn verheugd,

Zingen met vreugd,

Wy hebben saem' ons werk gedaen.

Al onzen rys,

Ons beste spys,

Is saemen in ons schuer gelaen.

Wy hebben saem

Ons pligt gedaen,

Niemand van ons is arm of ryk.

Wat ieder doet,

Is voór het goed

Van broeders, zusters al gelyk.


Ons vrolykheyd,

Is toegewyd

Aen onze zuyv're broedermin,

Blyft die bestaen,

Nooyt zal vergaen

Ons waer gelyke vryheyds min.

Geen luks of pragt,

Hoort tot eendragt,

Maer wel tot hebzugt eygenbaet,

En deéze zyn,

Het ergst fenyn,

Zy zyn den wortel van het kwaed.


Ons vrolykheyd,

Is toegewyd,

Aen onze zuyv're broedermin,

Blyft die bestaen,

Nooyt zal vergaen,

Ons waer gelyke vryheyds min.

Gelykheyd, deugd,

Baert vryheyd vreugd,

Een vreugd die 't menschdom nooyt mishaegd,

Maer die altyd

Ons hert verblyd,

En ieder menschen vriend behaegt.

…..