Download document


Chronicle of a Death Foretold

Translated by Gregory Rabassa

ON THE DAY they were going to kill him, Santiago Nasar got up at five-thirty in the morning to wait for the boat the bishop was coming on. He'd dreamed he was going through a grove of timber trees where a gentle drizzle was falling, and for an instant he was happy in his dream, but when he awoke he felt completely spattered with bird shit. "He was always dreaming about trees," Plácida Linero, his mother, told me twenty-seven years later, recalling the details of that distressing Monday. "The week before, he'd dreamed that he was alone in a tinfoil airplane and flying through the almond trees without bumping into anything," she said to me. She had a well-earned reputation as an accurate interpreter of other people's dreams, provided they were told her before eating, but she hadn't noticed any ominous augury in those two dreams of her son's, or in the other dreams of trees he'd described to her on the mornings preceding his death.

Nor did Santiago Nasar recognize the omen. He had slept little and poorly, without getting undressed, and he woke up with a headache and a sediment of copper stirrup on his palate, and he interpreted them as the natural havoc of the wedding revels that had gone on until after midnight. Furthermore: all the many people he ran into after leaving his house at five minutes past six and until he was carved up like a pig an hour later remembered him as being a little sleepy but in a good mood, and he remarked to all of them in a casual way that it was a very beautiful day. No one was certain if he was referring to the state of the weather. Many people coincided in recalling that it was a radiant morning with a sea breeze coming in through the banana groves, as was to be expected in a fine February of that period. But most agreed that the weather was funereal, with a cloudy, low sky and the thick smell of still waters, and that at the moment of the misfortune a thin drizzle was falling like the one Santiago Nasar had seen in his dream grove. I was recovering from the wedding revels in the apostolic lap of Mariá Alejandrina Cervantes, and I only awakened with the clamor of the alarm bells, thinking they had turned them loose in honor of the bishop.

Santiago Nasar put on a shirt and pants of white linen, both items unstarched, just like the ones he'd put on the day before for the wedding. It was his attire for special occasions. If it hadn't been for the bishop's arrival, he would have dressed in his khaki outfit and the riding boots he wore on Mondays to go to The Divine Face, the cattle ranch he'd inherited from his father and which he administered with very good judgment but without much luck. In the country he wore a .357 Magnum on his belt, and its armored bullets, according to what he said, could cut a horse in two through the middle. During the partridge season he would also carry his falconry equipment. In the closet he kept a Mannlicher Schoenauer .30-06 rifle, a .300 Holland & Holland Magnum rifle, a .22 Hornet with a double-powered telescopic sight, and a Winchester repeater. He always slept the way his father had slept, with the weapon hidden in the pillowcase, but before leaving the house that day he took out the bullets and put them in the drawer of the night table. "He never left it loaded," his mother told me. I knew that, and I also knew that he kept the guns in one place and hid the ammunition in another far removed so that nobody, not even casually, would yield to the temptation of loading them inside the house. It was a wise custom established by his father ever since one morning when a servant girl had shaken the case to get the pillow out and the pistol went off as it hit the floor and the bullet wrecked the cupboard in the room, went through the living room wall, passed through the dining room of the house next door with the thunder of war, and turned a life-size saint on the main altar of the church on the opposite side of the square to plaster dust. Santiago Nasar, who was a young child at the time, never forgot the lesson of that accident.

The last image his mother had of him was of his fleeting passage through the bedroom. He'd wakened her while he was feeling around trying to find an aspirin in the bathroom medicine chest, and she turned on the light and saw him appear in the doorway with a glass of water in his hand. So she would remember him forever. Santiago Nasar told her then about the dream, but she didn't pay any great attention to the trees.

"Any dream about birds means good health," she said.

She had watched him from the same hammock and in the same position in which I found her prostrated by the last lights of old age when I returned to this forgotten village, trying to put the broken mirror of memory back together from so many scattered shards. She could barely make out shapes in full light and had some medicinal leaves on her temples for the eternal headache that her son had left her the last time he went through the bedroom. She was on her side, clutching the cords at the head of the hammock as she tried to get up, and there in the half shadows was the baptistry smell that had startled me on the morning of the crime.

Love in the Time of Cholera

To him she seemed so beautiful, so seductive, so different from ordinary people, that he could not understand why no one was as disturbed as he by the clicking of her heels on the paving stones, why no one else's heart was wild with the breeze stirred by the sighs of her veils, why everyone did not go mad with the movements of her braid, the flight of her hands, the gold of her laughter. He had not missed a single one of her gestures, not one of the indications of her character, but he did not dare approach her for fear of destroying the spell.


Liefde in tijden van cholera

Het was de eerste keer dat ze de liefde bedreef in meer dan twintig jaar en ze had het gedaan omdat ze brandde van nieuwsgierigheid  om te voelen hoe het kon zijn op haar leeftijd, na zo'n lange vakantie.  Maar hij had haar niet eens de tijd gegeven om te weten of ook haar lichaam van hem hield.  Het was vlug en treurig geweest en ze dacht: nu hebben we alles verpest. Maar zij vergiste zich: ondanks hun beider teleurstelling, ondanks zijn schaamte over zijn lompheid en haar wroeging over de dwaasheid van de anis, ware ze de volgende dagen geen moment gescheiden.  Zo kwamen ze amper de hut uit om te eten.  Kapitein Samaritano, die instinctief ieder mysterie ontdekte dat op zijn schip geheim zou willen blijven, stuurde hun iedere ochtend de witte roos, bracht hun een serenade van walsen uit hun tijd, liet schertsmaaltijden voor hen klaarmaken met opwekkende ingrediënten.  Pas veel later deden ze een nieuwe poging om de liefde te bedrijven, pas toen de inspiratie in hen kwam zonder dat ze ernaar zochten.  Ze hadden genoeg aan het eenvoudige geluk bij elkaar te zijn.


No one writes to he colonel


The colonel took the top off the coffee can and saw that there was only one little spoonful left. He removed the pot from the fire, poured half the water onto the earthen floor, and scraped the inside of the can with a knife until the last scrapings of the ground coffee, mixed with bits of rust, fell into the pot. While he was waiting for it to boil, sitting next to the stone fireplace with an attitude of confident and innocent expectation, the colonel experienced the feeling that fungus and poisonous lilies were taking root in his gut. It was October. A difficult morning to get through, even for a man like himself, who had survived so many mornings like this one. For nearly sixty years---since the end of the last civil war--the colonel had done nothing else but wait. October was one of the few things which arrived.


De kolonel krijgt nooit post


En wat eten we in de tussentijd,’ vroeg ze, en ze greep de kolonel bij zijn pyjamakraag. Ze schudde hem krachtig door elkaar. ‘Zeg op, wat eten we in de tussentijd.’ De kolonel had vijfenzeventig jaar - alle vijfenzeventig jaar van zijn leven, minuut voor minuut - nodig gehad om op dit punt te belanden. Hij voelde zich zuiver, ondubbelzinnig, onoverwinlijk toen hij zijn antwoord gaf: ‘Stront.’


( Vertaling : Barber van de Pol)

One Hundred Years of Solitude


Many years later, as he faced the firing squad, Colonel Aureliano Buendía was to remember that distant afternoon when his father took him to discover ice. At that time Macondo was a village of twenty adobe houses, built on the bank of a river of clear water that ran along a bed of polished stones, which were white and enormous, like prehistoric eggs. The world was so recent that many things lacked names, and in order to indicate them it was necessary to point. Every year during the month of March a family of ragged gypsies would set up their tents near the village, and with a great uproar of pipes and kettledrums they would display new inventions. First they brought the magnet. A heavy gypsy with an untamed beard and sparrow hands, who introduced himself as Melquíades, put on a bold public demonstration of what he himself called the eighth wonder of the learned alchemists of Macedonia. He went from house to house dragging two metal ingots and everybody was amazed to see pots, pans, tongs and braziers tumble down from their places and beams creak from the desperation of nails and screws trying to emerge, and even objects that had been lost for a long time appeared from where they had been searched for most and went dragging along in turbulent confusion behind Melquíades' magical irons. 'Things have a life of their own,' the gypsy proclaimed with a harsh accent. 'It's simply a matter of waking up their souls.' José Arcadio Buendía, whose unbridled imagination always went beyond the genius of nature and even beyond miracles and magic, thought that it would be possible to make use of that useless invention to extract gold from the bowels of the earth. Melquíades, who was an honest man, warned him: 'It won't work for that.' But José Arcadio Buendía at that time did not believe in the honesty of gypsies, so he traded his mule and a pair of goats for the two magnetized ingots. Úrsula Iguarán, his wife, who relied on those animals to increase their poor domestic holdings, was unable to dissuade him. 'Very soon we'll have gold enough and more to pave the floors of the house,' her husband replied. For several months he worked hard to demonstrate the truth of his idea. He explored every inch of the region, even the riverbed, dragging the two iron ingots along and reciting Melquíades' incantation aloud. The only thing he succeeded in doing was to unearth a suit of fifteenth-century armour which had all of its pieces soldered together with rust and inside of which there was the hollow resonance of an enormous stone-filled gourd. When José Arcadio Buendía and the four men of his expedition managed to take the armour apart, they found inside a calcified skeleton with a copper locket containing a woman's hair around its neck.


Honderd jaar eenzaamheid

'Er zijn nu vijf minuten voorbijgegaan,' zei de kapitein op dezelfde toon. 'Nog één minuut en dan openen wij het vuur.'

José Arcadio Segundo baadde in het kille zweet. (...) Dronken van de spanning en van de prachtige diepte van deze stilte en tegelijkertijd overtuigd dat deze menigte, geheel in de ban van de dood, door niets of niemand in beweging kon worden gebracht, ging José Arcadio Segundo op zijn tenen staan en verhief voor het eerst van zijn leven zijn stem. ' Schoften !' schreeuwde hij. 'Die ene minuut krijg je van ons cadeau!'

Na die kreet gebeurde er iets wat hem geen schrik maar een soort van hallucinatie bezorgde. De kapitein gaf bevel tot vuren en veertien machinegeweren gehoorzaamden onmiddellijk. Maar het leek allemaal niet meer dan een klucht. Het was alsof de machinegeweren geladen waren met losse flodders, want men hoorde hun gretige geknetter en men zag hun fel oplichtend vuurspuwen wel, maar niet de

minste reactie, geen stemgeluid, zelfs geen zucht viel te bespeuren onder de samengepakte menigte die als versteend leek in een plotseling verkregen onkwetsbaarheid. (...)

Meerdere stemmen schreeuwden tegelijkertijd: 'Ga liggen! Ga liggen!'

De mensen van de eerste rijen hadden dat al gedaan, weggevaagd door de vlagen mitrailleurvuur. De overlevenden gingen niet op de grond liggen, maar probeerden naar het pleintje terug te keren en toen zwiepte de paniek met zijn drakenstaart en liet hen in één hechte golf opbotsen tegen de andere hechte golf die in tegenovergestelde richting kwam, in beweging gezet door het zwiepen van de drakenstaart in de tegenoverliggende zijstraat, waar de machinegeweren eveneens zonder ophouden vuurden. Zij zaten in de val en wervelden rond in een gigantische maalstroom die langzaam maar zeker afnam tot aan zijn eigen epicentrum omdat de randen - al draaiende en als bij het schillen van een ui - systematisch werden afgesneden door de onverzadigbare en methodisch werkende messen van het mitrailleurvuur. (...)

Toen José Arcadio Segundo weer wakker werd, lag hij op zijn rug in het donker. Het drong onmiddellijk tot hem door dat hij zich in een eindeloos lange, geruisloos voortsnellende trein bevond en dat zijn haar aaneengeplakt zat van opgedroogd bloed en dat al zijn botten pijn deden. Hij voelde zich ontzettend slaperig. Vast van plan om nog menig uur te slapen, draaide hij zich op de zijde die hem het minst pijn deed en toen pas bemerkte hij dat hij languit op de doden lag. In de hele wagon was geen plekje meer vrij, afgezien van een smal gangetje in het midden. Na het bloedbad moesten er een paar uur zijn voorbijgegaan, want de lijken bezaten al dezelfde temperatuur als gips in de herfst en ook dezelfde vastheid, als van versteend schuim, en degenen die ze hadden ingeladen, hadden de tijd gehad om te stuwen op dezelfde ordelijke manier waarop men trossen bananen vervoerde. In een poging aan deze nachtmerrie te ontkomen, sleepte José Arcadio Segundo zich van de ene wagon naar de andere, in de rijrichting van de trein, en in de lichtflitsen die bij het passeren van slapende dorpen door de kieren van het hout drongen, zag hij de dode mannen, de dode vrouwen, de dode kinderen, die in zee zouden worden gesmeten als afgekeurdebananen. (...) Toen hij bij de eerste wagon was, waagde hij een sprong in het duister en drukte zich languit tegen het talud totdat de hele trein voorbij was

Het was de langste die hij ooit gezien had, bestaande uit wel tweehonderd goederenwagons en met een locomotief aan beide uiteinden en nog een derde in het midden. De trein voerde geen licht, zelfs niet de rode en groene rangeerlampjes, en gleed met geruisloze nachtsnelheid weg. Op de wagons zag hij de donkere bobbels van de soldaten met hun in stelling gebrachte mitrailleurs. (...)

Aangetrokken door de geur van koffie stapte hij een keuken binnen waar een vrouw met een kindje in haar armen gebogen stond over een fornuis.

'Goedemorgen,'zei hij, aan het eind van zijn krachten. 'Ik ben José Arcadio Segundo Buendia.'

Hij sprak de naam volledig uit, letter voor letter, om zichzelf ervan te overtuigen dat hij nog leefde. En daar deed hij goed aan, want toen de vrouw die magere, sombere gestalte in de deuropening had zien staan, hoofd en kleren onder het bloed en aangeraakt door de donkere ernst van de dood, had ze gedacht dat het een spookverschijning was. Ze herkende hem. (...)

José Arcadio Segundo sprak geen woord voordat hij de koffie had opgedronken.

'Het moeten er drieduizend zijn geweest', mompelde hij toen.


'De doden,' verklaarde hij nader. 'Waarschijnlijk waren het alle mensen die bij het station stonden.'

De vrouw nam hem op met een medelijdende blik. 'Hier zijn geen doden geweest,' zei ze. 'Al sinds de tijd van uw oom, de kolonel, is er in Macondo niets gebeurd.' In de drie keukens waar José Arcadio Segundo zich nog ophield voordat hij zijn huis bereikte, zei iedereen hetzelfde: 'Er zijn geen doden geweest.'

Hij liep over het stationsplein en zag er de eetkraampjes, die keurig op elkaar gestapeld stonden, maar ook daar vond hij geen spoor van het bloedbad. De straten lagen verlaten onder de onophoudelijke regen en de huizen waren dicht, zonder een teken van leven binnen hun muren. De enige menselijke noot kwam van het eerste klokkegelui voor de mis. (...)

De officiële lezing van de gebeurtenissen, duizend maal herhaald en in het gehele land ingehamerd met alle communicatiemiddelen die de regering maar ten dienste stonden, drong zich ten slotte aan iedereen op; er waren geen doden gevallen, de arbeiders waren tevreden naar hun gezinnen weergekeerd en de bananenmaatschappij schortte alle activiteiten op zolang het regende. (...) 'Dat is vast een droom geweest,' hielden de officieren vol. 'In Macondo is niets gebeurd, gebeurt niets en zal ook nooit iets gebeuren. Dit is een gelukkig dorp.' Zo wisten ze de uitroeiing van de vakbondsleiders tot een goed einde te brengen. José Arcadio Segundo was de enige die het overleefde. (...)

'Het waren er meer dan drieduizend,' was alles wat José Arcadio Segundo zei. 'Nu weet ik zeker dat het alle mensen waren die bij het station stonden.'

Vertaling : C.A.G. van den Broek