Test
Download document


















VAN LANGENDONCK, Prosper *****


Woluwe-dal


Van alle gulden heuvelkammen kentelen

lijnen, die lenig naar elkander wentelen

tezamen vloeiend in het dal,

als fijne ideeën, die heur draden mengelen,

uit elke geesteshoogte, en samenstrengelen

tot één harmonische gedachtenval.


Van alle verre kruinen wellen wateren,

die speels in spiegelklare beken klateren,

saamborlend in de lage kom,

als krachten, die het zwellend hart doorstromen,

uit diepte en uiteinde aderend aangekomen,

en alle kracht opslurpend van rondom.


De vormen lijnen af de kalme krachten.

De planten groeien, vredige gedachten,

heur stille wording onbewust;

en over de eerstigheid van alle dingen,

die, 't een naast 't andre, elkander niet doordringen,

daalt, in geleidlijkheid, gedegen rust.


De zon


De zon speelt door het loof der vorstelijke dreven,

die kruisen, heinde en verre, om 't vorstelijk kasteel;

de zon valt blinkend neer op toren en kanteel;

de zon doet levend goud op de oude kruinen beven.


De zon is overal. - Om 't wislend veldtafreel

verbreidt ze een waaiend waas, uit zijde en licht geweven:

zij trilt in elk gezang; zij leeft in alle leven

en leeft in ieder deeltje en leeft er toch geheel.


0 zon, laat mij nog eens in al uw luister baden ;

doordring mij gans, dring door in 't diepste mijner ziel,

die brandend naar u haakte en toch in nacht verviel.


0 laat me, u volgend langs de nooit-betreden paden,

waarheen zo menig streefde en geen u volgen kon,

verteren in de gloed der goddelijke zon.


Ik had u niet gevraagd…


Ik had u niet gevraagd: gij zijt gekomen...

Veel bloemen bloeiden in mijn stille tuin;

de zoele meiwind wiegde kruin tot kruin

vol tere bloesems, fris als lentedromen.


Ik had u niet gevraagd: gij zijt gekomen,

Muze der smarten, in mijn stille tuin;

daar bogen levenloos nu twijg en kruin,

en bloem en blad verschroeide op plant en bomen.


O geef mij weer mijn slanke en eedle jeugd,

mijn argeloze liefde en heldre vreugd,

nauw door een waas van weemoed overtogen.


'k Voel niets meer dan die eeuwge wanhoopsdrang,

maar, door uw felste woede en haat bewogen,

zal ik u vloeken tot mijn laatste zang.


Waarom uw blik...


Waarom uw blik mijn blik niet boeit?

Waarom uw lach mijn lach niet wekt?

Waarom niet heel mijn hart ontgloeit

bij 't schittren van de reinste schatten

dat elk gemoed naar 't uwe trekt?


Eens zwom mijn ziel, als uwe ziel,

in wondre wonne en zonneschijn;

maar 't leven kwam, de sluier viel,

die 't al met toverwaas omschemert,

en naakt bleef de aarde als een woestijn.


Gij drukt zo argloos elke bloem

met wellust aan de rode mond:

ik zocht de grond van liefde en roem;

wat bleef er van dat rustloos streven?

De geest ontgoocheld, 't hart gewond!


Uw leven is de kalme vloed,

die zeewaarts helt met zachte baar:

mijn leven is de zwarte vloed,

die negenmaal de hel omkronkelt

en wegvloeit... ik en weet niet waar...


Waarom uw blik mijn blik niet boeit?

Waarom uw lach mijn lach niet wekt?

Zeg, kan de roos, die 't graf ombloeit,

de koude lijken nog bekoren,

in blanke doodswâ neergestrekt?


Circe


Daarnevens bromt het woelig bal. Hier, in de gangen,

hier zingt en brast men woest. Een weiflend gaslicht daalt

met spookrig weemlen op der drinkers paarse wangen

en speelt in 't gulden nat dat in de bekers kraalt.


Daar rijst zij op, de forse en zwierge leest omvangen

door rood fluweel, waarin het blank der borsten praalt,

het wezen door een nimb' van helse pracht omstraald,

de wulps geplooide mond vol bandeloze zangen.


Eens gaf een vrouw aan 't mensdom 't leven. Slechts de dood

huist in haar flanken. O! een áfgrond is haar schoot,

een afgrond die verzwelgt goud, liefde, heil en leven.


Daar rijst de Circè op, wijl in haar oog een vonk

der helle gloeit en, in een spotlach, 't glas geheven,

roept zij, met hese stem: ‘Der Liefde deze dronk!’


Stijgend langsheen Sint-Goedelekerk


O zwart gevaarte boven ’t hoofd

zwaar hangend in de donkre lucht,

wat heb ik in uw diepten al

gesmacht, gebeden en verzucht!


O levend stenen wezen! Hier,

door angst gejaagd, door hoop gestaald,

ben ik naar ’s harten wondergang,

wild opgedraafd of kalm gedaald.


Geen enkle boezemtrilling, die –

géén wentling mijner ziele, die

niet weerluidde in uw torenklank,

vol zoete of sombre poëzie.


En van mijn eerste grote smart

tot aan mijn laatste zielsgeween,

’t is alles in uw bouw vergroeid

en ’t spreekt mij toe uit elke steen.


Krank is nu ’t lichaam, krank het hart,

dat in onpeilbre smart verviel,

maar, worstlend tegen God en lot,

jaagt stormend op de ontembre ziel.


De zwerver

De heide ontrolt haar bruine vacht

langs de eindloze avondvlakte,

waarop een grauwe wolkenvracht

in klamme neevlen zakte.

De raven gieren krassend rond,

loom zwoegend door de locht,

en stuwen traag ten horizont

haar hongerige tocht.

Waar ligt nu 't doel? Waarheen de gang

al door de woeste heiden?

Geen jachtroersknal, geen klokkenklank

kan d'oude Zwerver leiden,

die, stijf en stram en moe van 't àl,

zó hopeloos alleen,

een spoor zoekt dat hem voeren zal

ter uitkomste - of waarheen?....


Langs zomervelden

Langs zomervelden wil ik zwerven,

waar hemelreine liedren zingen,

die tot de grond des harten dringen,

langs zomervelden, waar het koren

goudglanzig deint in wijde golven,

vol kollen, in die zee verloren,

roodlachend nu, dan weer bedolven.

Langs zomervelden wil ik zwerven,

oneindig breed als oceanen,

waar nooit de blauwe sferen tanen,

geen woud begrenst de verre kimmen;

waar, boven 't werelds kleine en boze,

de ziel, in 't warme licht aan 't klimmen,

gans wegsmelt in het eindeloze.

Langs zomervelden wil ik zwerven,

waar, uit den hoge, 't heimvol duister,

doorzilverd van de starrenluister,

neerzinkt als dauwvocht zoet en lavend;

waar starren liefdevonken wekken,

en, in de weeldevolle avond,

onze armen zich ten hemel strekken.


Hannibal

Daar op de ruwe kant der Alpen, als een slang

in pijnlijk zwoegen opwaarts kronklend, wild omstoven

door sneeuwjacht, klimt langs steile rotsen, diepe kloven

het heir van Hannibal reeds uren, uren lang ...

En ijslijk wordt de kamp en eindloos schijnt het sloven

en wroeten; wanhoop grijpt hen aan; wijl rang aan rang

bezwijken, huilt de wind der sombre dodenzang,

en 't oproer zwelt en 't leger staakt de tocht naar boven ...

Vol spijt aanschouwt de held die laffe muiterij,

die 't reuzenwerk vernielt, zo na bij 't doel gekomen;

hij spreekt: wat diepe toon van sombre razernij!

De ontgloeide scharen rukken de bergen over, stromen

Itaaljen in; haar strijdzang dreunt als 't stormgetij ..

Ginds, aan de Tiber, beeft het nooit verwonnen Romen.


En verre tochten gaan

En verre tochten gaan en zullen gaan...

En schepen varen heen en zullen varen...

En ogen staren na en zullen staren...

't Slaat wild, mijn harte, en wilder zal het slaan!...

Geen woud, doorkruist van wegel, baan en laan,

- een oerwoud!... Ach! een droom, die op kan klaren,

en is geen droom; vervulde wensen baren

steeds nieuwe wens, en 't kan niet stille staan,

mijn hart, en 't gaat en gaat van in der eeuwen,

en bouwt en bonst en breekt en bouwt, en tart

al wat gewoonte en wisheid tegenschreeuwen,

zoekt smart in vreugde en dan weer vreugde in smart,

- week kinderhart, ontembaar hart der leeuwen,

mijn mensenhart, - o mensdom in mijn hart!...


Ik weet niet

Ik weet niet waar ik ga,

Ik weet niet waar ik sta,

en waar ik waar en vaar

en angstig henenstaar,

waarheen mij feller sart,

hoe lastiger mij viel,

het jagen van mijn hart,

het smachten van mijn ziel.

Mijn ziel is moede en krank

en hoort geen stemmenklank,

en vindt geen vaste baan

in 't ijlend ommegaan,

en wentelt buiten 't spoor,

door 's Eeuwgen hand geleid,

gelijk een dwaalster door

de onpeilbare eeuwigheid.

Mijn God! erbarmen! God,

met dit ellendig lot,

en blus die stage brand

van 't schroeiend ingewand.

Uit d'afgrond van de pijn,

waarin ik redloos viel,

ik roep u: rèd, red mijn

onsterfelijke ziel!


Maskers

De wereld lacht; steeds klinkt haar spotlied ons in de oren.

't Vliegt, weergekaatst van d'een naar d'andre kant der straat.

Verzwonden schijnt de smart, wijl 't treurspel ledig staat

en klucht of boert alleen nog hart en geest bekoren.

Ach! ieder ding heeft thans zijn zin verloren!

't Woord is de mom der gedachte. Sombre haat

zweeft in de zoetste lach der vriendschap op 't gelaat,

en door een spotwoord voelt men teedre liefde boren.

Wat vond men lust in meenge traan, in blij geschat

vertwijfling, kon men door die maskers henendringen:

Werd heel de wereld niet een vastenavondbal?

Wij juichen, wen in 't oog ons bittre tranen springen

van spijt en wanhoop. - Wie doorgrondt, in 't mensenhart,

het wenen van de vreugde en 't lachen van de smart?


Gij zegt mij, vriend...

Gij zegt mij, vriend: "o spreek uw lijdend hart

in schoonheid uit, die licht uw lijden stilt:

de stem der goudgelokte muze trilt

met dubble glorie op de snaar der smart."

Maar kent gij onrecht, waarbij 't hart verkilt,

zo diep wraakroepend dat men, 't oog verstard

voor immer, wars van troost, in haat verhard,

stom voor het noodlot staat, en zucht noch gilt?

Ik ben niet van diegenen, die men breekt

en dan, als kindren, zoete woordjes spreekt.

ze paaiend met een kaatsbal of een pop.

Mijn stomme smart, zij blijft de waardigheid

mijn leven, en mijn diep verzet, en 'k schrijd

in 't duister voort, en krop mijn tranen op.


Ik voel mijn leven..

Ik voel mijn leven door mijn vingren vlieten,

dat leven zonder liefde en zonder zegen,

en de allerlaatste hoop dit hart ontschieten,

zo afgebeuld langs alle martelwegen.

Geen trouwe borst zwelt ooit de mijne tegen;

geen milde hand zal mij genadig gieten

de zoete wijn des levens. - Kalm bewegen

in teer genegen zijn en zacht genieten! -

O droom van hoge schoonheid, die mijn schreden

voorlichtte, - tot uw puurste glans gerezen

vervliet ge allengs...

En 't jammerlijk verleden

jaagt stormend door de diepten van mijn wezen

in zulk een koorts van haat en woede aan 't loeien

als stond heel de aarde in vlammend bloed te gloeien.


Aan Guido Gezelle

Zwaar peinzend hoofd, met eeuwigheid omtogen,

doorgroefd van voren, door de idee geleid,

diep over al dat werelds wee gebogen,

dat, staag opwellend, in Uw boezem schreit;

schoon hoofd, wars van versiering, los van logen,

wijd-stralend brandpunt van àl-menselijkheid,

waarop, nu 't aardse leven is vervlogen,

een glans van eeuwig leven ligt gespreid:

in laaie liefdevlammen gaan ons harten

tot U, die al hun liefd' hebt voorgevoeld,

en duizendvoud doorvoeld uw fijnste smarten,

met gal gelaafd, door 't waanwijs volkje omjoeld,

waarop Gij nederschouwt met zielvolle ogen,

groots van vergiffenis en mededogen...


Dorpsbegrafenis


Ter kerke, omdreund van doodsklokgalmen,

Rijst voor het heimvol hoogaltaar,

Waar wierook walmt en psalmen klinken,

Een zwartbefloerste dodenbaar.


Droef knielend om het lijk huns makkers,

Die 't werken staakte, vóór de tijd,

Herdromen de ingetogen boeren

Zijn rusteloze levensstrijd.


Zijn kindren, tot ter dood bevangen,

Ineengezonken van de smart,

Valt ieder vers der rouwgezangen

Gelijk een hamerslag op 't hart.


Wijl 't dies irae de bazuinklank

Der ijzingvolle tonen plangt,

Die merg en beenderen doorsiddert

En d'adem uit de boezem prangt.


Doch 't snerpend treurgezang vermildert

En spreekt, aan 't smeltend kinderhart,

Van balsem voor de diepste wonden,

Van hemeltroost in de aardse smart;


En uit die zee van angst en lijden,

Wanhopig golvend af en aan,

Is hartversterkend, zielverheffend,

Een jubelzangtoon opgegaan:


"In Paradisum...", 't Hart verheldert,

Een weiflend licht schijnt neergedaald.

De kindren voelen 't, dat hun vader

De paradijszon tegenstraalt.




Men draagt de dode buiten 't kerkje

De donkre grafkuil gaapt hem aan,

En de aarde breidt hare armen open

Voor hem, eens uit de aarde ontstaan.


Wie kende ooit hopelozer stonde?

Daar ligt de waarheid, naar en bloot.

Geen schijn bedriegt, geen droom begoochelt;

't Zegt alles duidlijk: "dood is dood!"


De moed zinkt weg; de knieën knikken

En de ogen breken op de stond

Waar, van de draagbaar afgeschoven,

De doodkist neerdaalt in de grond.


O 't dof gebons der vallende aarde,

Weerschokkend in het broos gemoed!...

O 't hooploos huilen van de kleinen,

Dat aller tranen vloeien doet!...


De laatste bede wordt gesproken,

Een kruis op de effen terp gedrukt,

De moedloos neergezonken kindren

Van vaders grafsteê weggerukt.


En, op het treurig veld der doden,

Waar meenge rouw ging overheen,

Blijft, thans verlaten, straks vergeten,

De moede werker nu alleen.




En zie, 't is lente! - Nevens 't kerkhof

Ligt de akker glanzend in 't verschiet,

Waar 't door zijn hand gezaaide koren

Reeds welig door de kleien schiet.


Daar was het eng toneel zijns levens.

Daar heeft zijn zweet, als uit de lucht

De dauw des hemels, mild gedroppeld,

De erfelijke grond bevrucht.


Bij morgenrood en avondschemer

Is daar, al zwoegend, immeraan

De akker liefderijk omvangend,

Zijn lange schaduw rondgegaan.


En 't koren dat hij zelf er zaaide,

Een andre zal het rijpen zien;

Een andre zal de sikkel zwaaien

Op 't maatgezang der arbeidsliên.


Toch zal hij sluimren zacht en dromen,

Bij 't wiegend reuzlen van het graan.

Zijn geest nog zal het werk bestieren,

Zijn adem over d'akker gaan;


En dubbel zalig zal hij wezen

Zo de aarde, met zijn zweet gedrenkt,

Zijn kindren lief haar wondre schatten

Met moederlijke mildheid schenkt.