Test
Download document

KATS, Jacob



Het aerdsch paradys

…..
Welk een heerlijke morgen! hoe verkwikkend is de lucht? Hoe lieflijk rijst de zon uit het oosten, om onze plantagie en de gehele aarde te beschijnen, om alle stervelingen, waarvan de mensen de edelste zijn, leven en verkwikking te bezorgen..... Ja, de mensen zijn de edelste schepsels dezer aarde, zo zij het geluk hebben van datgene te worden, waartoe zij geschapen zijn, wanneer zij onder een hand van zuivere broederliefde worden opgevoed.... maar hoe klein is dit getal, welke dat geluk nog kunnen genieten? Ach Europeanen! mijn arme medebroeders, gij die voór enige honderd jaren, die besmettelijke ziekte de pest, welke zo véle duizenden lichamen doodde, hebt weten te verbannen, waarom kunt gij die gevaarlijker pest, van luxe, van pracht en van ijdele grootheid, die uw zielen dood, uw herten verscheurt, en van de natuur verbastert, en u in de diepste slavernij dompelt, niet verbannen!.... Maar gij doet 'er geen moeite toe, gij vergaapt u aan de luxe, die uw ogen verblindt,

…..
Wanneer dit ook waer was, dat het geld noodzaekelyk op deéze wereld is, zoo zoude ik u gemakkelyk konnen bewyzen, dat het de arme werklieden zyn, die het koper, zilver en goud uyt de aerde haelen, dat het de arme werklieden zyn, die het zelve moeten bewerken om het te smelten en te smeden, dat het de arme werklieden zyn, die het geld slaegen, ja zelfs dat het de arme werklieden zyn die het in de pakhuyzen of kantooren van de eene plaets naer de andere moeten draegen, al naer maete het de groote heeren beveélen: Indien gy nu daer by nog in de verbeélding zyt dat men zonder geld op deéze wereld niets bekoómen kan, zoo zyt gy hier zeker op eenen andere wereld, want hier hebben wy lang ondervonden, dat wy van het geld niet leéven konnen, om deéze reden hebben wy ook geen noodig.

…..
Wy zyn verheugd,

Zingen met vreugd,

Wy hebben saem' ons werk gedaen.

Al onzen rys,

Ons beste spys,

Is saemen in ons schuer gelaen.

Wy hebben saem

Ons pligt gedaen,

Niemand van ons is arm of ryk.

Wat ieder doet,

Is voór het goed

Van broeders, zusters al gelyk.


Ons vrolykheyd,

Is toegewyd

Aen onze zuyv're broedermin,

Blyft die bestaen,

Nooyt zal vergaen

Ons waer gelyke vryheyds min.

Geen luks of pragt,

Hoort tot eendragt,

Maer wel tot hebzugt eygenbaet,

En deéze zyn,

Het ergst fenyn,

Zy zyn den wortel van het kwaed.


Ons vrolykheyd,

Is toegewyd,

Aen onze zuyv're broedermin,

Blyft die bestaen,

Nooyt zal vergaen,

Ons waer gelyke vryheyds min.

Gelykheyd, deugd,

Baert vryheyd vreugd,

Een vreugd die 't menschdom nooyt mishaegd,

Maer die altyd

Ons hert verblyd,

En ieder menschen vriend behaegt.

…..